Yoğunluk kavramı nasıl tanımlanır
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın algılandığını anlatan bir ölçüttür; nota çeşitliliğiyle aynı şey değildir. Tadıma yakmadan başlamak işinizi kolaylaştırır, çünkü kuru yaprağın ham kokusu elinize bir referans noktası sağlar bilhassa yeni başlayanların gözünden kaçan bir noktadır. Bu aşamada no. 1 tubos benzeri tüple korunan bir kutu ve sivri uçlu tekli puro gibi tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Yakılmamış çubuğu çekerken damakta beliren tat ne kadar belirgin ise aroma gücü o ölçüde fazla demektir hem de bu küçük alışkanlık bütün notları daha güvenilir bir temele oturtur. Sonucu hemen kaydetmek iyi olur, zira hafıza çabucak silikleşir. Aynı çubuğu iki kez koklamak yanılmayı azaltır zira gürültülü ortamlarda ince notalar kolayca gözden kaybolur. Aroma gücü kendi başına kalite göstergesi sayılmaz; sadece gücü gösterir. Bu yüzden ilk tadımda sabırlı olmak ve kriterleri baştan netleştirmek en doğru yol sayılır. Ölçüt netleşince her puro aynı cetvelle değerlendirilir ve yorumlar birbiriyle tutarlı olur. Değerlendirme sırasında dikkat dağıtıcı şeyler uzakta kalırsa odaklanma güçlenir.
Yanışın üç evresinde aroma gücü
Bir çubuğun aroması yanış boyunca aynı kalmaz; bu yüzden yoğunluğu tek seferde değerlendirmek yanıltıcıdır üstelik erken davranıp sonuç çıkarmak kolay yapılan bir yanlıştır. Başlangıç bölümde tat genellikle hafif ve temiz başlar elbette bu sıralama her üründe birebir tekrar etmeyebilir. No. 3 tubos tadım notları benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım çabuk geçer zira gerçek karakter çoğu zaman bu kısımda gizlidir. İkinci evrede yoğunluk çoğu zaman zirveye yaklaşır ama tonlar belirginleşir hem de genellikle ilk birkaç çekişten çıkarılan sonuç yarım olur. Petit churchills tadım notları gibi kalın çaplı bir vitolada bu artış daha yavaş gelir gerçekten bu sebeple sakin gitmek fayda getirir. Son bölümde sıcaklık arttığından sertçe tonlar baskın olabilir nitekim ısınan tütün asıl tadını yalnızca ortalarda ortaya koyar. Her evre için ayrı bir not yazmak daha tutarlı sonuç verir. Evrelerin geçişi genellikle keskin değildir, bu yüzden yaklaşık olarak üçe bölmek işinizi görür. Değişimleri yakalamak için nefes sıklığını sabit tutmak gerekir. Çok sık nefes almak sıcaklığı artırır ve aromayı çarpıtır.
Yoğunluğa puan vermenin pratik yolu
Yoğunluğu puanlamak öznel izlenimi daha net kılar mutlaka aynı aydınlatma ve sessiz bir köşe seçilmelidir. Birden beşe uzanan bir skala çoğu tadımcı için işe yarar bu durum tadım notlarını kişiden kişiye daha karşılaştırılabilir kılar. Bir belli belirsiz aromayı, beş ise ağızda uzun süre kalan yoğun aromayı gösterir böylece dikkat bölünmez ve yorum doğruluğu artar. Petit julietas gibi ince ve kısa bir çubuk genellikle düşük basamaklarda yer alır hem de ileride okunduğunda hangi noktayı kastettiğiniz kolayca anlaşılır. Petit julietas 25'lik aroma profili gibi aynı boydaki bir kutu de tatlı notaları yüzünden yakın bir not çıkarabilir aksi halde aynı ürün iki farklı puan çıkarabilir. Notu yazmadan önce en az üç çekiş yapmak gerekir diğer taraftan yarım puanlar yazmak fazladan bir karmaşa getirir. Ölçeği her tadımda aynı tutmak karşılaştırmayı mümkün kılar. Ölçeğin orta noktası genellikle tercih edilen değerdir, çünkü dengeli çubuklar büyük kısmını oluşturur. Uçlardaki notlar yalnızca istisnai durumlarda kullanılmalıdır. Bu sayede kayıtlar ayırt edici kalır.
Çap ve duman serinliğinin aroma yoğunluğuna etkisi
Çubuğun kalınlığı, yanışın hızını hem de aroma gücünü belirgin biçimde değiştirir bu yüzden kül hattının eşit ilerlemesini da gözlemek gerekir. İnce bir çubuk daha çabuk ısınır, bu yüzden baharatlı notalar erken öne çıkar gerçekten ince çubuklarda ısı birikimi belirgin biçimde çabuktur. Petit royales benzeri ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi kolayca gözlemlersiniz ısınma temposu de aromayı hemen etkileyen bir etkendir. Kalın gövdelerde duman daha yavaş akar ama aromalar sonradan belirir hem de bu çabukluk aromanın okunma süresini kısaltır. Romeo julieta regalias londres gibi tatlılığı öne alan bir kutu bu farkı iyi örnekler küllenme düzensizse not kısmına yazılmalıdır. Yavaş yanış aromayı daha ayrıntılı yapar fakat gücünü düşürmez aksine kalın çubukta ısı daha geniş bir alana yayılır. Dolayısıyla kalınlığı not defterine yazmak gerekir. Farklı kalınlıklarda iki ürünü aynı oturumda tadarken önce inceyi ardından geniş çaplıyı seçmek mantıklıdır. Bu şekilde yoğun tat ince olanın izlenimini gölgelemez. Aradaki bekleme süresi yaklaşık otuz dakika olmalıdır.
Retrohale ve damak izlenimi nasıl okunur
Aroma iki kanaldan gelir: damaktaki tat ile burun boşluğunun duyduğu aroma hâlbuki ikisi birbirini besler ama aynı şey değildir. Yoğunluğu doğru ölçmek adına bu iki kanalı ayrı ayrı yazmak gerekir bu fark ilk bakışta önemsiz gelse de yorumları oldukça değiştirir. Dumanı dudaktan bırakırken burundan yavaşça bırakmak retrohale denemesidir mesela ılık bir nefes aromayı daha geniş gösterir. Tadımda short churchills benzeri kremsi bir robusto bu denemede aroma katmanını belirgin verir ayrıca nezle halindeyken denenen tadımlar sağlam sayılmaz. Romeo julieta short sports gibi ince bir çubuk ise kuru notayı daha hızlı bırakır sert bir nefes ise narin tonları örter. Yoğunluk dilde düşük fakat koku tarafında yüksek çıkabilir aynı şekilde çok sıcak bir yemekten sonra algı körelir. Bu iki izlenimi yan yana koymak aydınlatıcıdır; Bu iki notu ayırmak kafa karışıklığını giderir. Acemi tadımcılar açısından önce burundan algılanan notalara odaklanmak daha kolaydır. Deneyim arttıkça dil tarafı de detay vermeye başlar. Değişik kokuları isimlendirmeyi denemek algıyı keskinleştirir.
Damak temizliği ve eşlikçi içecek seçimi
Damak doyduğunda aroma gücü olduğundan zayıf hissedilir ayrıca yemek aralarında deneme yapıyorsanız bu ayrıntı daha da önem kazanır. Bu yüzden her çubuktan sonra oda sıcaklığında bir yudum su almak iyi bir alışkanlıktır bu basit önlem yoğunluğun gerçek yüzünü görmenizi sağlar. Wide churchills tadım notları gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa su daha uygundur zira yorgun bir ağız en güçlü aromayı dahi silik hissettirir. Şekersiz kahve kakao notalarını güçlendirir, tatlı içecek ise notaları gölgeler üstelik buzlu sıvılar dili duyarsızlaştırır hem de tat hissini azaltır. Beşli ince puro paketi benzeri ince ve beşli bir pakette çiçeksi karakteri suyla daha temiz anlaşılır bu yüzden hazırlık aşaması ihmal edilmemelidir. Eşlikçiyi her tadımda sabit tutmak karşılaştırmayı bozmaz nitekim yoğun şekerli içecekten hemen sonra baharatlı tonlar olduğundan güçlü hissedilir. Yemekten hemen sonra değerlendirme denemek önerilmez. Su ve kahve dışında çay de düşünülebilir; önemli olan seçimin şekersiz olmasıdır. Ağız tazelendikten ardından birkaç dakika ara vermek faydalıdır. Hızlıca başlanan tadım sıklıkla eksik kalır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Sigarillo ölçüsünde içim kısa sürdüğünden aroma değişimi daha dar bir aralıkta yaşanır üstelik başlangıç notu bu boylarda çabucak kaybolabilir. Bu yüzden ilk çekişler ve son çekişler arasındaki farkı yakalamak özen ister bu sebeple küçük bir çubuk uzun bir puroya oranla daha sabırlı izlenmelidir. 20 club sigarillo aroma profili gibi club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi uzatır böylece yoğunluğu gözlemeyi rahatlatır çünkü her çekişin ağırlığı daha fazladır. Romeo julieta 20 mini benzeri mini ölçü de kakao tonunu hızla ortaya koyup sona erer çünkü değişim uzun süre değil birkaç çekişte gerçekleşir. Kısa çubuklarda iki adet denemek tek denemeden daha güvenilir izlenim sunar bu sebeple sakin ve dengeli çekiş tercih edilir. Kutu aroması başlangıçtaki ilk izlenimi oluşturur dolayısıyla not almayı çubuk yanarken değil de bitişten hemen sonra denemek kolaylık sağlar. Bu izlenimi ayrı yazmak iyidir. Ölçü küçüldükçe tat katmanı daralır, ama yoğunluk hissi aynı kalabilir. Bu yüzden sigarillo notlarını büyük boy kayıtlarıyla doğrudan karşılaştırmamak daha doğru olur. Ayrı bir sayfa açmak yararlıdır.
Tekrarlı tadımla yoğunluk yargısını sağlamlaştırmak
Tek seferlik bir tadım aroma gücü hakkında güvenilir bir fikir vermez demek ki her deneme önceki denemenin üstüne eklenir. Günün yorgunluğu, ortam ve zaman algıyı değiştirir bu düzen birkaç denemeden ardından belirgin katkı sağlar. Dolayısıyla küçük bir not defteri tutmak işe yarar aksi takdirde benzer aromalar her seferinde baştan keşfedilir. Tadımda 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde tadıldığında sedir notası değişiyor mu anlaşılır ayrıca aynı ürüne dönüp bakmak gelişimi ölçmenizi mümkün kılar. Kalın gövdeli beşli kutu benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise yoğunluk puanının ne kadar sabit kaldığını ortaya koyar bu durum zaman kaybına neden olur. Tarih, puro adı ve puan tabloya yazılmalı nitekim en eski kayıtlar sonradan okunduğunda ilginç farklar gösterir. Puanlar arasında iki basamaktan fazla sapma varsa koşullar gözden geçirilmeli. Haftalar içinde kendi ölçeğiniz oturur. Kayıtta kısa ifadeler ayrıntılı paragraflardan daha kullanışlıdır. Örneğin ikinci evre güçlü ahşap tonu şeklinde bir not tatmin edici sayılır. İleride okunduğunda anlaşılır kalmalıdır.
Yoğunluk ve gövde farkı tadımda nasıl görülür
Dolgunluk, dumanın ağızdaki dokusunu tarif eder; yoğunluk ise notaların şiddetidir zira bu iki özellik aynı yönde ilerleme etmek mecburiyetinde değildir. İkisi sıklıkla birbirine karıştırılır, hâlbuki ayrı ölçülür bu iki kavramı ayırmak nihayetinde daha gerçekçi bir değerlendirme doğurur. El principe tadım notları gibi küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olup sedir tonunu net taşıyabilir mesela ağır bir duman sönük bir tatla gelebilir. San cristobal la cabaña puro benzeri dengeli bir kutu ise orta dolgunlukla badem notasını yüksek taşır kaldı ki ağır bir duman aromasız de kalabilir. Demek ki hafif içimli bir çubuk güçlü aroma sunabilir aksi hâl da mümkündür. Farkı görmek için iki ayrı not tutmak yeterlidir bu nedenle tek ifadeyle yoğun yazmak yerine ayrı ayrı değerlendirmek iyidir. Gövdeye bakıp aroma gücünü hesaplamak yanlış sonuç verir. Aynı gövdeli iki çubuk arasında aroma ayrımı aramak ince bir iştir. Bu becerinin gelişmesi zaman ve tekrarlı not tutmayı ister. Nihayetinde en güvenilir kriter kişisel tercihiniz kalır.
Tadım ortamını aroma gücüne göre hazırlamak
Ortam, yoğunluk algısını en az tütün kadar şekillendirir demek ki en sağlam değerlendirme şartları değiştirmemekle başlar. Nemi düşük bir ortamda tütün hızlı yanar böylece baharatlı notalar öne geçer bu sebeple ortam şartlarını da kayda eklemek yararlıdır. Çok nemli havada de çekiş ağırlaşır ve aroma bastırılır ısı de yaprağın yanma hızını değiştiren başka bir etkendir. San cristobal la prado puro benzeri ahşap kutulu bir purosunu tadarken ahşabın tuttuğu durumu hesaba katmak yararlıdır yoksa farklı günlerde ortaya çıkan puan farkı üründen sanılabilir. Magnífico onlu kutu benzeri orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda denenirse fark net okunur değerlendirme günü seçerken bunu hesaba katın. Temiz hava odadaki yabancı kokuları azaltır, yoğun koku ise algıyı şaşırtır oysa gerçek neden sıklıkla ortamdaki hava ya da esinti çıkar. Değerlendirmeyi hep aynı odada tekrarlamak en güvenilir yoldur. Havasız bir odada koku yoğunlaşırsa sonraki denemenin tadı yanlış okunabilir. Kapı açıklığı sağlamak genellikle yeterlidir. Rüzgar çok güçlüyse kül düzeni bozulur.